ഇറാനിൽ ജനാധിപത്യ ഭരണമാറ്റത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്ത് റസ പഹ്ലവി; ആരാണ് റസ പഹ്ലവി?

വാഷിംഗ്ടൺ/ടെഹ്‌റാൻ: അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും സംയുക്തമായി നടത്തിയ കനത്ത വ്യോമാക്രമണത്തിൽ ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനി കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ പ്രഖ്യാപനത്തിന് പിന്നാലെ, ഇറാനിൽ സമാധാനപരമായ ഭരണമാറ്റത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്ത് മുൻ യുവരാജാവ് റസ പഹ്ലവി. 

ഫെബ്രുവരി 28-ന് നടന്ന നിർണായകമായ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഇറാന്റെ ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ വലിയൊരു വഴിത്തിരിവിലേക്കാണ് കാര്യങ്ങൾ നീങ്ങുന്നത്. “ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് യഥാർത്ഥത്തിൽ അതിന്റെ അവസാനത്തിലേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു; അത് ഉടൻ തന്നെ ചരിത്രത്തിന്റെ ചവറ്റുകുട്ടയിലാകും,” എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച പഹ്ലവി, പുതിയൊരു ജനാധിപത്യ ഇറാനായി ജനങ്ങൾ തെരുവിലിറങ്ങാനും ജാഗ്രത പാലിക്കാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു.

അമേരിക്കയുടെയും ഇസ്രായേലിന്റെയും ആക്രമണം ഇറാനിലെ അടിച്ചമർത്തൽ ഭരണകൂടത്തിന്റെ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് നേരെയാണെന്നും, അല്ലാതെ സാധാരണ ജനങ്ങൾക്ക് നേരെയല്ലെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ഈ നിർണായക ഘട്ടത്തിൽ ജനങ്ങൾക്കൊപ്പം നിൽക്കാനും സ്ഥിരതയുള്ളൊരു ജനാധിപത്യ പരിവർത്തനത്തിന് സഹായിക്കാനും ഇറാന്റെ സൈനിക-സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് പഹ്ലവി അഭ്യർത്ഥിച്ചു. 

ഖമേനിയുടെ മരണം ഇറാൻ ഭരണകൂടം ഔദ്യോഗികമായി നിഷേധിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അമേരിക്കയിലടക്കമുള്ള ഇറാനിയൻ പ്രവാസികൾക്കിടയിൽ വലിയ രീതിയിലുള്ള ആഘോഷങ്ങളാണ് നടക്കുന്നത്. പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ പലയിടത്തും പ്രവാസികൾ പഴയ ഇറാൻ പതാകയായ ‘ലയൺ ആൻഡ് സൺ’ (Lion and Sun) ഏന്തി തെരുവിലിറങ്ങിയതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.

ആരാണ് റസ പഹ്ലവി?

അമേരിക്കയിൽ പ്രവാസ ജീവിതം നയിക്കുന്ന റസ പഹ്ലവി, രാജവാഴ്ച തിരികെ കൊണ്ടുവരാനല്ല താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മറിച്ച്, സ്വതന്ത്രമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പും, പുതിയ ഭരണഘടനയും, മതേതരത്വവും ഉറപ്പാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു ‘താൽക്കാലിക നേതാവ്’ (Transitional Leader) ആയി പ്രവർത്തിക്കാനാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. ഇതിനായി തയ്യാറാക്കിയ “ഇറാൻ പ്രോസ്പെറിറ്റി പ്രോജക്ട്” (Iran Prosperity Project) എന്ന അടിയന്തര കർമ്മപദ്ധതി അദ്ദേഹം വാഷിംഗ്ടൺ പോസ്റ്റിലൂടെ പുറത്തുവിട്ടിരുന്നു. ആദ്യ ആറുമാസം കൊണ്ട് രാജ്യത്ത് സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയും സുരക്ഷയും ഉറപ്പാക്കാനും, അഭയാർത്ഥികളെ തിരിച്ചെത്തിക്കാനും, അന്താരാഷ്ട്ര നിരീക്ഷണത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതാണ് ഈ പദ്ധതി.

പ്രതീക്ഷകളും ആശങ്കകളും

പഹ്ലവിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പുതിയൊരു മതേതര ഭരണകൂടം വന്നാൽ അത് പശ്ചിമേഷ്യയുടെ മുഖച്ഛായ തന്നെ മാറ്റുമെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നത്. ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതികൾ അവസാനിക്കാനും, ഹൂതികൾക്കും ഹിസ്ബുള്ളയ്ക്കും ലഭിക്കുന്ന പിന്തുണ ഇല്ലാതാകാനും, മേഖലയിൽ സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും ഇത് കാരണമാകുമെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ മറുവശത്ത്, പെട്ടെന്നുള്ള ഈ ഭരണമാറ്റം രാജ്യത്ത് ഒരു അധികാര ശൂന്യത സൃഷ്ടിക്കുമെന്നും, അത് ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാമെന്നും രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നുണ്ട്. നിലവിൽ ഇന്റർനെറ്റ് പൂർണ്ണമായും വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ ഇറാനിൽ നിന്നുള്ള കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവരുന്നില്ല. എങ്കിലും, “നമ്മൾ ഒരുമിച്ച് ഇറാനെ തിരിച്ചുപിടിക്കും” എന്ന പഹ്ലവിയുടെ റേഡിയോ സന്ദേശങ്ങൾ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ തുടരുകയാണ്.

കലാപകലുഷിതമായ ഇറാൻ

2025 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ ഇറാനിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട വൻ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായാണ് ഇപ്പോഴത്തെ സംഭവവികാസങ്ങളെ വിലയിരുത്തേണ്ടത്. സാമ്പത്തിക തകർച്ച, നാണയമൂല്യത്തകർച്ച, അഴിമതി എന്നിവ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ടെഹ്‌റാനിൽ ആരംഭിച്ച പ്രതിഷേധം 400-ലധികം നഗരങ്ങളിലേക്ക് പടർന്നിരുന്നു. ജനുവരിയിൽ ഭരണകൂടം നടത്തിയ ക്രൂരമായ അടിച്ചമർത്തലിൽ പതിനായിരക്കണക്കിന് ആളുകളാണ് കൊല്ലപ്പെട്ടത്. ഈ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കിടയിലാണ് ഇറാനിലെ യുവാക്കൾ “ജാവിദ് ഷാ” (രാജാവ് ദീർഘായുസ്സോടെ ഇരിക്കട്ടെ) എന്ന മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ച്, 1979-ൽ പുറത്താക്കപ്പെട്ട ഷാ ഭരണകൂടത്തിന്റെ അവകാശിയായ 65-കാരനായ റസ പഹ്ലവിയെ തങ്ങളുടെ പ്രതീക്ഷയായി മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുവന്നത്.